Meesteroplichter verkoopt Eiffeltoren aan ijzerhandelaar

Artikel zoals verschenen op de History2Day-app en op https://www.history2day.com/date/2015/03/31/

De Eiffeltoren wordt op 31 maart 1889 officieel ingehuldigd en groeit in een eeuw uit tot het bekendste monument van Frankrijk. Minder bekend is Victor Lustig, een Tjechische oplichter die de toren voor een klein fortuin wist te verkopen aan een ijzerhandelaar.

De Eiffeltoren wordt gebouwd ter ere van de wereldtentoonstelling van 1889 in Parijs, waar de toren dienst doet als toegangspoort. Bij de huldiging is lang niet iedereen lyrisch over het bouwwerk van Gustav Eiffel. Veel kunstenaars vinden de ijzeren kolos maar een lelijk ding. Deze mening wordt gedeeld door een aanzienlijk deel van de Parijzenaars.

Tijdens de wereldtentoonstelling trekt de Eiffeltoren nog grote aantallen bezoekers, maar daarna neemt de belangstelling voor het bouwwerk snel af. Het Parijse stadsbestuur doet er alles aan om het enorme kunstwerk financieel rendabel te maken. De bezoekersaantallen lopen echter ieder jaar terug, ondanks promotiecampagnes en meerdere prijsverlagingen van de toegangskaarten. Ondertussen spendeert het stadsbestuur jaarlijks een kleinkapitaal aan onderhoudskosten. Er gaan stemmen op om de toren te slopen, maar omdat zij tevens dienst doet als radiotoren mag het monument blijven staan.

Victor Lustig is een zeer intelligente en innemende man, twee eigenschappen die hij ten volste benut bij het oplichten van rijke zakenlui. Victor zet zijn eerste stappen in de witteboordencriminaliteit door op schepen drukpersen te verkopen die vals geld produceren. Het kost de machines ruim zes uur om een biljet van 100 franc te maken. Na twee briefjes houdt de pers er vervolgens mee op. Genoeg tijd voor Victor om van boord te zijn verdwenen.

In 1925 is Frankrijk nog steeds herstellende van de Eerste Wereldoorlog en heeft Parijs onvoldoende financiële middelen om de Eiffeltoren te onderhouden. In de Parijse kranten verschijnen meerdere verhalen over de hoge kosten en lage opbrengsten van het in verval geraakte monument. Deze verhalen bereiken ook Victor Lustig, die een ingenieus plan bedenkt om een slaatje te slaan uit de negatieve publiciteit van de Eiffeltoren. Victor zoekt contact met meerdere ijzerhandelaren en doet zich voor als overheidsmedewerker. Hij doet de ijzerhandelaren geloven dat de Franse overheid de Eiffeltoren wil slopen en het materiaal wil veilen. Victor moet zich namens de overheid over deze veiling ontfermen.
Zes rijke zakenlui happen toe. Victor huurt een limousine en geeft de geïntresserden een tour langs de Eiffeltoren. Tijdens deze tour drukt hij de ijzerhandelaren op het hart de operatie absoluut geheim te houden, aangezien de overheid niet zit te wachten op eventuele negatieve publiciteit. Tevens biedt deze tour hem de mogelijkheid om vrienden te worden met zijn potentiële slachtoffers en de meest goedgelovige uit te zoeken. Victor laat zijn oog uiteindelijk vallen op Andre Poisson, een opkomende zakenman die met de aanschaf van de Eiffeltoren zijn naam hoopt te vestigen binnen de hoogste kringen van Parijs.

Poisson stemt ermee in een voorschot te betalen van 20.000 franc. De vrouw van Poisson vertrouwt het zaakje echter niet en bestookt Lustig met vragen. Als reactie ‘bekent’ Victor dat hij stiekem een corrupte ambtenaar is, die met het wegsluizen van het sloopijzer een extra zakcentje wil verdienen. Gerustgesteld door deze openhartigheid besluit Poisson nog eens 50.000 franc aan de oplichter te overhandigen. Victor neemt de koffer in ontvangst en stapt op de eerste trein naar Wenen. Als Andre Poisson beseft wat er gebeurd is, durft hij uit schaamte geen aangifte te doen.

Zelfs de beruchte crimineel Al Capone viel ten prooi aan de oplichtingspraktijken van Lustig. De meesteroplichter troggelde de maffiabaas 50.000 dollar af en beloofde dit geld met een slimme zwendel binnen afzienlijke tijd te verdubbelen. Capone overhandigde Lustig het geld, die het daarna doodleuk naar de bank bracht. Enkele maanden later keerde hij terug met het nieuws dat de operatie was mislukt. Wel had hij de 50.000 van Capone nog weten te redden. De maffiabaas was zo onder de indruk van deze eerlijkheid dat hij Lustig 5.000 dollar liet houden.

Een half jaar later haalt Victor precies dezelfde truc nog een keer uit. Zijn nieuwe doelwit controleert zijn verhaal echter bij een bevriende ambtenaar. Wanneer deze totaal niet op de hoogte blijkt te zijn van de gepresenteerde plannen, belt de ijzerhandelaar de politie. Victor krijgt hier echter lucht van en vlucht naar de Verenigde Staten. Daar is hij nog enkele jaren succesvol als valsemunter, totdat hij door zijn eigen vrouw wordt aangegeven. Victor slijt de rest van zijn dagen in de zwaarbeveiligde gevangenis Alcatraz bij San Francisco, waar hij in 1947 overlijdt aan een longontsteking.